دانشمندان ژاپنی در بلوبری، انگور و برخی دیگر از انواع توت، ترکیبی طبیعی را شناسایی کردهاند که ممکن است به سلولهای عضلانی کمک کند چربی اضافی را به جای ذخیره کردن، بسوزانند. این ترکیب که «پتروستیلبن» نام دارد، با افزایش تجزیه چربی و کمک به پایداری پروتئینی مهم در سوختوساز اسیدهای چرب، تجمع غیرطبیعی چربی را در سلولهای عضلانی موشها که در محیط آزمایشگاه کشت داده شده بودند، کاهش داد.
ذخیره بیش از اندازه چربی در عضلات اسکلتی به یکی از نگرانیهای مهم در زمینه سلامت سوختوساز بدن تبدیل شده است. رژیمهای غذایی پرچرب، کمتحرکی و افزایش سن میتوانند به این نوع تجمع چربی دامن بزنند. برخلاف چربی زیرپوستی، چربی انباشتهشده درون سلولهای عضلانی میتوانند عملکرد طبیعی عضلات را مختل کنند و توانایی بدن را برای استفاده موثر از گلوکز و اسیدهای چرب کاهش دهند.
این کاهش انعطافپذیری سوختوساز بدن ممکن است بهمرور زمان در ایجاد مقاومت به انسولین نقش داشته باشد. بنابراین، یافتن راههایی برای محدود کردن تجمع چربی اضافی در عضلات میتواند به حفظ سلامت در دوران سالمندی و کاهش خطر بیماریهای مرتبط با سبک زندگی کمک کند.
یکی از مسیرهای مهم در این فرایند به گیرنده دلتا فعالکننده تکثیر پراکسی زوم یا «پیپاردلتا» (PPARδ) مربوط میشود. فعال شدن پیامرسانی پیپاردلتا اکسیداسیون اسیدهای چرب را تقویت میکند و به محدود شدن تجمع چربی درون سلولها کمک میکند. توجه پژوهشگران به ترکیبات زیستفعال موجود در مواد غذایی که ممکن است بر این مسیر اثر بگذارند، بهطور فزایندهای افزایش یافته است، اما چگونگی دقیق تاثیر این مواد بر پیپاردلتا همچنان مشخص نبود.
تاثیر ترکیب موجود در انواع توت بر سوختوساز چربی عضلات
گروهی از پژوهشگران ژاپنی به سرپرستی تاکاکازو میتانی، دانشیار دانشگاه شینشو، اکنون پتروستیلبن را بهعنوان ترکیبی طبیعی و غذایی شناسایی کردهاند که میتواند پیپاردلتا را پایدار کند و بر سوختوساز چربی درون سلولهای عضلانی اثر بگذارد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
پتروستیلبن نوعی پلیفنول طبیعی است که در بلوبری، انگور و دیگر انواع توت یافت میشود. پژوهشهای پیشین این ترکیب را با آثار مفید سوختوسازی در کبد و بافت چربی مرتبط دانستهاند، اما درباره تاثیر احتمالی آن بر عضلات اسکلتی اطلاعات بسیار کمتری وجود داشت.
یافتههای جدید اول سپتامبر ۲۰۲۶ در نشریه علمی «فود بایوساینس» ( Food Bioscience) منتشر شد.
میتانی میگوید: «در حال حاضر، هیچ درمان تاییدشدهای نداریم که بهطور اختصاصی تجمع چربی در عضلات را هدف قرار دهد. همین کمبود مهم گروه ما را بر آن داشت تا برای یافتن مداخلات طبیعی و تغذیهای، ترکیبات منشأگرفته از مواد غذایی را بررسی کند. در جریان این بررسی، ما پتروستیلبن را شناسایی و پژوهش خود را بر کشف سازوکار دقیق عملکرد آن متمرکز کردیم.»
بررسی ترکیبات غذایی برای کاهش چربی
پژوهشگران برای بررسی درمانهای طبیعی احتمالی، مجموعهای از مواد شیمیایی گیاهی منشأگرفته از مواد غذایی را روی سلولهای عضلات اسکلتی موش در محیط کشت آزمایش کردند. آنها بررسی کردند که آیا این ترکیبات میتوانند بدون ایجاد اختلال در رشد طبیعی عضله، تجمع غیرطبیعی چربی درون سلولها را کاهش دهند یا خیر.
در میان ترکیبات بررسیشده، پتروستیلبن بیشترین کاهش را در تجمع چربی داخل سلولی ایجاد کرد. نکته مهم این بود که سلولهای عضلانی تحت درمان همچنان بهطور طبیعی رشد کردند و مراحل تمایز سلولی را پشت سر گذاشتند.
آزمایشهای بیشتر نشان داد عملکرد پتروستیلبن ناشی از جلوگیری از ورود اسیدهای چرب به سلولهای عضلانی نبود. در عوض، پژوهشگران افزایش آزاد شدن گلیسرول در خارج سلولها را مشاهده کردند که نشانه مهمی از تجزیه چربی ذخیرهشده است. در سلولهای تحت درمان، میزان بیان ژنهای دخیل در اکسیداسیون اسیدهای چرب نیز افزایش یافت. مجموع این نتایج نشان میدهد که پتروستیلبن سلولهای عضلانی را به تجزیه چربیهای ذخیرهشده و مصرف آنها برای تولید انرژی ترغیب میکند.
پژوهشگران سپس سازوکار مولکولی این آثار را بررسی کردند و دریافتند که پتروستیلبن پیامرسانی پیپاردلتا را به میزان قابلتوجهی افزایش میدهد. نحوه ایجاد این اثر غیرمنتظره بود. بسیاری از ترکیبات آزمایشی که برای تحریک پیپاردلتا طراحی شدهاند، مستقیم به این گیرنده متصل میشوند و آن را فعال میکنند، اما به نظر میرسد پتروستیلبن به شیوه دیگری عمل میکند.
این ترکیب بهجای فعال کردن مستقیم پیپاردلتا، مقدار پروتئین پیپاردلتا موجود در سلولها را افزایش داد و با کُند کردن تجزیه پیپاردلتا، باعث شد مقدار بیشتری از این پروتئین درون سلول باقی بماند. این پایدارسازی فعالیت تنظیمی پیپاردلتا بر رونویسی ژنها را افزایش داد و فعالیت ژنهای دخیل در سوختوساز چربی را تقویت کرد.
میتانی میگوید: «یافتههای ما برای تولید غذاهای سودمند و مکملهای غذایی موثر بر سوختوساز چربی عضلات چارچوبی علمی فراهم میکند. با این حال، اهمیت این پژوهش تنها به ظرفیت بالقوه خود پتروستیلبن محدود نمیشود؛ بلکه برای شناسایی دیگر ترکیبات طبیعی قادر به پایدار کردن پروتئین پیپاردلتا نیز چارچوبی ارائه میدهد.»
با افزایش شیوع بیماریهای متابولیک در سراسر جهان، این یافتهها میتواند نقطه آغازی برای بررسی رویکردهای تغذیهای باشد که شاید در آینده به تدوین راهکارهایی برای مقابله با چاقی، دیابت نوع ۲ و افت سوختوساز مرتبط با افزایش سن کمک کنند.
با این حال، نتایج فعلا به آزمایشهای مولکولی روی سلولهای عضلانی موش در محیط کشت محدود است و هنوز ثابت نمیکند که پتروستیلبن میتواند این عوارض را در حیوانات یا انسانها پیشگیری یا درمان کند. با وجود این، پژوهشگران معتقدند این ترکیب میتواند گزینهای امیدوارکننده برای استفاده بهعنوان ماده اولیه زیستفعال در صنایع غذایی و سلامت باشد.
برای مشخص شدن اینکه آیا این آثار در خارج از محیط کشت سلولی نیز ایجاد میشوند، پژوهشهای بیشتر روی موجود زنده ضروری است. مطالعات آینده همچنین باید اثربخشی و ایمنی پتروستیلبن و میزان اختصاصی بودن اثر آن بر اهداف زیستی موردنظر را ارزیابی کنند تا بتوان این یافتهها را به کاربردهای تغذیهای یا دارویی عملی تبدیل کرد.
